Od deklaracji do praktyki: Uniwersytet Techniczny w Wildau wyznacza nowe standardy dzięki europejskiemu systemowi zarządzania środowiskowego EMAS

Zrównoważony rozwój już od dawna stanowi kluczowy temat na uczelniach wyższych. Jak jednak przekształcić zamierzenia w wymierne sukcesy i wiarygodnie je udokumentować? Politechnika w Wildau jest tu pionierem: jako jedna z pierwszych uczelni w Brandenburgii wdraża europejski system zarządzania środowiskowego EMAS. W ten sposób uczelnia łączy cele strategiczne z konkretnymi, zweryfikowanymi działaniami na terenie kampusu.

EMAS (Eco-Management and Audit Scheme) jest uznawany na całym świecie za najwyżej certyfikowany, dobrowolny system zarządzania środowiskowego w Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do czysto przemysłowych norm, takich jak ISO 14001, EMAS idzie o krok dalej: wymaga pełnej przejrzystości na zewnątrz poprzez publicznie dostępną deklarację środowiskową i zakłada ścisłe przestrzeganie wszystkich przepisów dotyczących ochrony środowiska. Niezależni, zatwierdzeni przez państwo eksperci sprawdzają dane bezpośrednio na miejscu, tak jak miało to miejsce na początku tego tygodnia na Politechnice w Wildau (TH Wildau).

Dr Christine Avenarius, menedżerka ds. zrównoważonego rozwoju na TH Wildau, podkreśla znaczenie projektu: „Zrównoważony rozwój to dla nas nie tylko puste słowa, ale mierzalne zadanie. Dzięki EMAS zapewniamy niezbędną przejrzystość i wiarygodność. Tylko wtedy, gdy znamy nasze zużycie czarno na białym, możemy podjąć ukierunkowane działania zaradcze i sprostać naszej roli wzorca jako uczelni nauk stosowanych.”

W odniesieniu do wszystkich nośników energii – w tym zużycia energii elektrycznej i wody pitnej – udział energii odnawialnej wynosi tym samym 59 procent. Aby stale poprawiać wykorzystanie zasobów, w ramach tego procesu zdefiniowano sześć strategicznych celów środowiskowych obejmujących łącznie około 60 konkretnych działań. Obejmują one redukcję zużycia energii, promowanie bioróżnorodności i odporności klimatycznej na terenie kampusu, optymalizację wykorzystania zasobów oraz ograniczenie emisji związanych z transportem i zanieczyszczeniami. W centrum uwagi znajduje się również wzmocnienie współpracy regionalnej oraz rozwijanie kompetencji w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Co już się dzieje na terenie kampusu?

EMAS w Wildau to nie mrzonka, ale coś, co już widać na terenie kampusu. Na budynkach 15, 100 i hali 17 zainstalowano rozległe instalacje fotowoltaiczne. Budynek 16 pokazuje, jak można zrealizować transformację systemów ogrzewania i chłodzenia: jest on zasilany energią geotermalną z warstw przypowierzchniowych, a palnik gazowy służy już tylko do pokrycia szczytowego zapotrzebowania. Dział ds. budownictwa i usług technicznych Uniwersytetu Technicznego w Wildau zajmuje się również przejściem na oświetlenie LED oraz stopniowym zakupem urządzeń pomiarowych w celu kontroli zużycia energii elektrycznej. Ponadto Centrum Obliczeniowe Uczelni (HRZ) intensywnie promuje temat GreenIT. Dzięki zoptymalizowanym czasom wyłączania urządzeń w godzinach poza szczytem i w weekendy udało się osiągnąć znaczne oszczędności.

W obszarze mobilności nowe impulsy nadają takie inicjatywy jak „Pedal Power Day”, regularne ankiety dotyczące mobilności, własna aplikacja uczelni do carpoolingu oraz bilet Deutschlandticket jako część biletu semestralnego dla studentów. Bilet Deutschlandjobticket wejdzie w życie 1 lipca 2026 r. Ponadto kampus, dysponujący około 14 700 metrów kwadratowych terenów przyrodniczych, dba o ochronę lokalnej bioróżnorodności. Praktyczne wskazówki na co dzień oraz kalkulator emisji CO₂ do planowania podróży można znaleźć na stronie internetowej pod adresem www.th-wildau.de/nachhaltigkeit.

To nie jest projekt narzucony z góry – zapraszamy do udziału!

Istotnym czynnikiem sukcesu EMAS jest to, że nie jest to wyłącznie projekt kierownictwa uczelni. To żywy proces partycypacyjny. Od lata 2024 r. odbyło się jedenaście zdecentralizowanych warsztatów – m.in. z udziałem działów administracji, HRZ, inżynierów laboratoryjnych, zespołu bibliotecznego, a także samorządu studenckiego i parlamentu studenckiego.

„EMAS żyje dzięki zaangażowaniu. Ogromny odzew i zaangażowanie podczas naszych zdecentralizowanych warsztatów pokazały, jak wiele wiedzy i motywacji drzemie w naszej społeczności akademickiej. Niezależnie od tego, czy chodzi o pracowników, wykładowców czy studentów – zrównoważony rozwój w naszej uczelni jest wspierany przez ludzi, którzy każdego dnia ożywiają kampus” – mówi dr Christine Avenarius:

Jakie są kolejne kroki?

Po oficjalnej ocenie na miejscu na początku tego tygodnia propozycje usprawnień zostaną teraz uwzględnione w kompleksowej deklaracji środowiskowej, która zostanie opublikowana latem 2026 roku. Równolegle nastąpi oficjalny wpis do rejestru EMAS – kamień milowy, który w sposób widoczny dla wszystkich i podlegający corocznej weryfikacji potwierdza zaangażowanie TH Wildau w zrównoważony rozwój. Jesienią 2026 r. ma zostać przyjęta również nowa strategia zrównoważonego rozwoju TH Wildau.