Rozpoczęto nowy projekt badawczo-wystawienniczy w Muzeum Viadrina
W ramach nowego projektu badawczo-wystawienniczego w Miejskim Muzeum Viadrina po raz pierwszy w centrum uwagi znajduje się wielowymiarowa historia literatury miasta nad Odrą, od początków nowożytności aż do końca XX wieku: jest tu wiele do odkrycia. Wraz z założeniem Viadriny – pierwszego uniwersytetu w Brandenburgii – w 1506 roku Frankfurt stał się wybitnym ośrodkiem intelektualnym i kulturalnym. Od tego czasu miasto nad Odrą było dla wielu autorów – a już wtedy także dla kilku pisarek – ważnym etapem życia: Wielu przybyło z innych miejsc, osiedliło się tutaj i stało się częścią frankfurckiego społeczeństwa; inni tylko na krótko zawitali do miasta. Niektórzy z urodzonych tu pisarzy zdobyli uznanie daleko poza granicami miasta.
Dzięki tutejszej scenie literackiej Frankfurt przez wieki był na wiele sposobów powiązany z ważnymi osobistościami i nurtami literackimi wykraczającymi poza granice regionu. W ten sposób historia literatury Frankfurtu odzwierciedla nie tylko długą i burzliwą historię miasta handlu, uniwersytetu, garnizonu i urzędników, ale jednocześnie historię myśli niemieckiej i europejskiej.
Humanista Ulrich von Hutten (1488–1523), który już w 1506 roku studiował na Uniwersytecie Viadrina, wkrótce ukomponował pochwalną „Pieśń na cześć Markii”. Reformator Andreas Musculus (1514–1581), profesor teologii, proboszcz kościoła Mariackiego i przez pewien czas właściciel Junkerhausu, gdzie dziś mieści się Muzeum Viadrina, zlecił Johannowi Eichornowi (1524–1583) wydrukowanie w drukarni uniwersyteckiej swoich popularnych „ksiąg o diabłach”: Po „Diable w spodniach” pojawił się „Diabeł przekleństw”, a w 1556 roku „Diabeł małżeński”. Kompozytorzy Heinrich Schütz (1585–1672) i Dieterich Buxtehude (1637–1707) woleli jednak sięgać po łacińskie teksty Musculusa.
W okresie baroku we Frankfurcie zgromadzili się poeci Pierwszej Szkoły Śląskiej. Poetka Christiana Mariana von Ziegler (1695–1760), uhonorowana przez cesarza, której utwory ułożyli na muzykę Johann Sebastian (1685–1750) i Carl Philipp Emanuel Bach (1714–1788), mieszkała w tym mieście od 1741 roku.
Do szczególnych cech historii literatury Frankfurtu należy również druk hebrajski, który odbywał się tu od końca XVII do początku XIX wieku: Niedawno nabyte kompletne wydanie Talmudu babilońskiego, drukowanego w Berlinie i we Frankfurcie w latach 1734–1739, można obejrzeć m.in. na stałej wystawie muzeum.
Ewald von Kleist (1715–1759), oświeceniowiec Gotthold Ephraim Lessing (1729–1781), Gottlob Samuel Nicolai (1725–1765) i Friedrich Christoph Nicolai (1733–1811), Heinrich Zschokke (1771–1848), a także Christian Wilhelm Spieker (1780–1858) również wpisują się w literacką historię miasta. Oczywiście na szczególną uwagę zasługuje Heinrich von Kleist (1777–1811), którego 250. rocznica urodzin przypada w 2027 roku.
Wydarzenia we Frankfurcie były również szeroko komentowane z daleka: Johann Wolfgang Goethe (1749–1832) poświęcił wiersz księciu Leopoldowi von Braunschweig-Wolfenbüttel (1752–1785), który utonął w 1785 roku podczas powodzi na Odrze.
Urodzony we Frankfurcie pisarz późnego romantyzmu Franz von Gaudy (1800–1840), autorka baśni Marie Petersen (1816–1859) czy Ernst von Wildenbruch (1845–1909) cieszyli się przez długi czas dużą popularnością.
Gottfried Benn (1886–1956) oraz znany jako Klabund Alfred Henschke (1890–1928) zdali egzamin maturalny wkrótce po 1900 roku w słynnym frankfurckim Friedrichs-Gymnasium. Język grecki uczył tam ojciec tłumaczki Evy Rechel-Mertens (1895–1981), która w 1957 roku opublikowała w wydawnictwie Suhrkamp pierwsze kompletne niemieckie tłumaczenie „W poszukiwaniu straconego czasu” Prousta.
Paul Gurk (1880–1953) otrzymał w 1921 roku prestiżową Nagrodę Kleista. W połowie lat 20. XX wieku we Frankfurcie powstało „Towarzystwo Literackie”, które zajmowało się również wydawaniem publikacji.
Pisarka Susanne Kerckhoff (1918–1950), która w 1950 roku odebrała sobie życie w berlińskiej dzielnicy Karolinenhof, dorastała we Frankfurcie w latach 20. XX wieku. Bernward Vesper (1938–1971), syn nacjonalistycznego pisarza Willa Vespera (1882–1962) i późniejszy narzeczony Gudrun Ensslin (1940–1977), urodził się w 1938 roku w prywatnej klinice dr. Hansa Dege.
Hans Joachim Nauschütz (1940–2003), który od lat 70. mieszkał w ówczesnej stolicy powiatu, po 1990 roku angażował się w wymianę między pisarzami niemieckimi i polskimi.
Tak różnorodne, jak literatury reprezentowane w Frankfurcie nad Odrą, i tak różni, jak byli związani z nimi pisarze i pisarki, tak różnorodne są opowieści i nurty historii literatury, które w ramach projektu zostały najpierw zebrane i zbadane przez berlińskiego literaturoznawcę i kuratora Lutza Dittricha, a następnie zaprezentowane na nowej wystawie specjalnej.
Wernisaż wystawy, którą Muzeum Miejskie we Frankfurcie pragnie wzbogacić treściowo obchody jubileuszu Kleista w 2027 roku (Kreuzungen – Intersections. 250 – Kleist), odbędzie się 10 września 2027 r. w Muzeum Viadrina.
W ramach tej wystawy poświęconej historii literatury zaplanowano różne wydarzenia oraz kolokwium. Ponadto w ramach projektu finansowanego w całości ze środków zewnętrznych ma powstać kolejny tom serii „Frankfurter Studien zur Stadt- und Regionalgeschichte”.
